joomla templates

Vitrektomi Nedir ? (retina)

Vitreus normalde temiz, jel kıvamında gözün merkezini dolduran bir sıvıdır. Göz hacminin üçte ikilik kısmını doldurur ve göze şeklini verir. Gözün arka kısmında görülen problemlerde vitrektomi denilen (vitreus sıvısının boşaltılması) operasyonuna başvurulur. Vitrektomi operasyonundan sonra boşluk, gözün salgıladığı aköz sıvısı ve çeşitli besleyici sıvılarla dolar.

Vitrektomi, göz içindeki kan ve çeşitli parçaları çıkartmak için yapılabileceği gibi, yaralı dokuları temizlemek ve retina üzerindeki olumsuz etkilerini ortadan kaldırmak için de kullanılır. Kan, bozuk hücreler, yaralı dokular ışığın retinaya ulaşması sırasında bulanıklık oluşturur. Bunun yanı sıra vitreus sıvısı retina üzerinde bir çekiş etkisi yaratmaya başlarsa yine sıvının boşaltılması için Vitrektomi gerekebilir.

Vitrektomi yapılması gereken bazı genel durumlar şunlardır:
• Diyabetik retinapati nedeniyle oluşan retina yırtılması ve kanaması gibi komplikasyonlar
• Makular delikler
• Retina dekolmanları
• Retinada membran oluşumu
• Göz içi kanamalarında (vitreus kanamaları)
• Göz içi yaralanmaları
• Daha önce geçirilen çeşitli göz cerrahi müdahalelerinde oluşmuş bazı problemler
Retinal cerrahi, bir mikroskop ve gözün arkasını daha iyi görmek için kullanılan bazı özel lensler eşliğinde gerçekleştirilir. Sklera (gözün en üst katmanı) üzerinde milimetrik boyutlarda birkaç ince kesi açılır. Mikro cerrahi aletler bu kesilerden göz içine uygulanır. Bunlar:
• Fiber optik ışık kaynağı: Göz içini aydınlatmak için kullanılır.
• İnfüzyon yolu: Cerrahi müdahale boyunca gözün şeklini korumak için kullanılır.
• Vitreusu kesmek ve çekip boşaltmak için gereken aletler.
Vitrektomi genellikle retinal ayrılma düzeltme, makular delik cerrahisi ve makula membranları soyma işlemleriyle birlikte uygulanır. Cerrahi operasyonun süresi, genelde gözün durumu ve ne tip bir müdahale yapıldığı ile ilgilidir.

Özel Teknikler
Retina cerrahisinde retinaya vitrektomi ile müdahale edilirken, bazı özel tekniklerden yararlanılır. Cerrah gözünüze uygun olan herhangi birini müdahale sırasında kullanır. Bunlar:
• Kan damarlarına müdahale: İnce kan damarlarının göz içinde kanama yapmasını engellemek için müdahale yapılır. Bunun için bazen lazer kullanılabilir.
• Gaz baloncuğu: Göz içine küçük bir gaz baloncuğu uygulanarak, makular boşluklar doldurulmaya çalışılır.
• Silikon yağ: Ayrılma önleme operasyonundan sonra retinanın pozisyonunu korumak için göz içi, silikon yağ ile doldurulur.
Cerrahi Sonrası
Ameliyat sonrası ilk gün kontrolüne kadar göz kapalı kalır. O günün akşamında genellikle göz açılır. Anestezi nedeniyle göz kapakları göz kırpma işlemini gerçekleştirmeyebilir. Dolayısıyla anestezi etkisi geçip tekrar göz kırpma işlemi gerçekleştirilmeye başlayana kadar gözün kapalı kalması gerekir. Göz açıldıktan sonra da çeşitli damlalar kullanılır.

Göz Nasıl Hisseder?
Ameliyatın sonrasındaki birkaç gün içerisinde gözde bazı rahatsız edici etkiler görülebilmektedir. Bunun başlıca nedeni, göz kapaklarında ve gözün dışında oluşabilecek şişlikler nedeniyle hissedilebilir. Çeşitli kaşıntılar ve aniden gelen keskin bir ağrı hissi, operasyon sonrası görülebilen etkilerdir.

Şiş bölgeye buzla kompres yapılması ağrıyı ve acıyı azaltmak konusunda iyi bir etki yaratabilir. Bazı orta şiddetli ağrılar için ağrı kesici ilaçlar kullanılabilir. Eğer daha kuvvetli bir acı ya da çarpıntılı bir ağrı hissedilirse ağrı önleyici yöntemler yeterli olmayabilir. Bu durumda doktorunuza başvurmanız gerekir.

Gözde çeşitli kırmızılıklar görülebilir fakat zamanla bu durumun geçmesi beklenir. Bazı hastaların gözünün dış kısmında kan birikintisi görülebilir. Bu da göz içinde yenilenme tamamlandıktan sonra ortadan kalkacaktır.

Görme Ne Zaman Gelişir?
Görüşün tekrar iyiye gitme süreci, Vitrektomi’nin nasıl gerçekleştirildiği ve hangi göz cerrahileri ile beraber uygulandığına göre değişebilir. Makular delik cerrahisi gibi bazı durumlarda cerrah, göz içine gaz baloncukları uygulayabilir ve bu da makula üzerinde hafif bir basınca neden olur. Bu durumda baloncuğun doğru yerleşmesini sağlamak için başı belli bir pozisyonda tutmak gerekebilir.

Bazı genişletici damlalar nedeniyle cerrahinin uygulandığı gözün pupilinin, genişlemiş olmamasından dolayı ışığa karşı hassasiyet oluşabilir.

Ameliyat Sonrası Yapılması Gerekenler
Vitrektomi operasyonu sonrası yapılması gerekenler, beraber uygulanan ameliyata da bağlı olarak değişebilir. Genel olarak yapılacaklar aşağıda belirtilmiş olup, yine de özel durumlar için cerrahınıza başvurmanız gerekir.
• Gözünüzün açılmasıyla birlikte doktorunuzun belirleyeceği çeşitli antibiyotik damlalar kullanılmalıdır.
• Ameliyat sonrasında ilk yedi gün uyurken, gözü koruyucu bir plastik kullanılmalıdır. İlk üç gün duş alırken de bu koruyucu plastik takılmalıdır.
• Yere eğilmek, ağır kaldırmak gibi çeşitli fiziksel aktivitelerden kaçınılmalıdır.
• Tylenol alarak ya da buz kompresi uygulayarak ağrı azaltılabilir.
• Başın hangi pozisyonda tutulacağıyla ilgili olarak doktor tavsiyelerine uyulmalıdır.(Gereken durumlar için)
Vitreus Dekolmanı (retina)

Lens ile retina arasındaki boşluk jel kıvamındaki, temiz vitreus denilen maddeyle doludur. Yeni doğmuş kişilerde yumurta akı kıvamında olup retinaya yapışık durumdadır. Zamanla vitreus incelmeye ve daha sıvı bir hal almaya başlar ve gözün arkasından ayrılmaya başlar. Bu duruma arka vitreus dekolmanı (AVD) denir ve genellikle rastlanabilen ve zararlı bir durumdur.

Vitreusun retinadan ayrılıp serbest kalması durumu genelde gözde parlamalar ve vitreus içinde yüzen parlak kristallere (asteroid hiyalozise) neden olur. Vitreusun içinde yüzen parlak kristaller retina önünde gölgeler oluşmasına neden olan ince vitreus jeli ya da hücreleridir. Yine parlamalarda vitreusun hassas retina dokuları üzerinde yarattığı bu çekiş gücü nedeniyle oluşur.

Bu parlamalar ve vitreusun içinde yüzen parlak kristallere neden olan çok ciddi sorunlar olabilmektedir. Bu sorunlar arasında retinal yırtılmalar, ayrılmalar, enfeksyonlar, iltihaplar, kanamalar ve kafanıza alabileceğiniz darbeler bunlara neden olabilir. Ayrıca migren baş ağrısı gibi nörolojik problemler nedeniylede çeşitli parlamalar oluşabilir. Genelde bu ışık parlamaları migren ağrısının başlamasından 20-30 dakika önce başlar.

Belirtiler
• Görüntüde siyah noktalar ya da örümcek uçuşmaları görünür.
• Hareket eden ya da sabit duran spotlar.
• Işık yansımaları ve parlamalarının daha çok mavi ve açık bir gökyüzü gibi parlak arka fonlarda görülürler.


Daha Ciddi Problemlerde Meydana Gelen Belirtiler
• Çeşitli parlamalar ve vitreusun içinde yüzen parlak kristallerle birlikte görüşte aniden azalma görülmesi.
• Görüntünün bir bölümü ya da tümünün önüne bir perde gelmesi.
• Vitreusun içinde yüzen parlak kristallerin sayısında ani artmalar.
Teşhis
Eğer görüntünüzün önünde perde, yeni ışık yansımaları ya da ani parlak kristal yağmurları görmeye başlarsanız, doktorunuza bu durumu bildirmelisiniz. Bu durumda doktor retina ve vitreus sıvısının durumunu incelemek için gözbebeğinizi genişletir ve oftalmaskop yardımıyla retina ve vitreus sıvısının durumunu inceler.

Tedavi
AVD hastaları için cerrahi müdahale taşıdığı riskler dolayısıyla sadece vitreusun içinde yüzen parlak kristaller görüntüyü engellediği zamanlarda uygulanır. Bu durumda, vitreus sıvısı cerrahi bir müdahale ile boşaltılır (vitrektomi ameliyatı) ki bu yola görüş ciddi oranda zarara uğramışsa başvurulur. Eğer vitreusun içinde yüzen parlak kristaller günden güne görüş alanının dışına çıkar ve daha az rahatsız edici olurlarsa tıbbi müdahaleye çok az durumda ihtiyaç olur.

Eğer bu ışık yansımaları ya da vitreusun içinde yüzen parlak kristaller AVD dışındaki başka bir problemle ilgili ise yine cerrahi müdahale ihtiyacı olabilir.
Görüşünüzü dikkat edin ve kontrol edin.

Görüşünüzün durumunu her iki gözünüz içinde periyodik olarak kontrol etmeniz önemlidir. Her iki gözdeki görüşün karşılaştırılmasıyla birçok problem belirlenebilir.

Görüşünüzü test etmek için…
• Bir gözünüzü kapayıp karşıda bir noktaya bakın.
• Merkezi ve dış görüşünüzü ve görüşünüzdeki değişiklikleri kontrol edin.
• Görüşünüzün önünde herhangi bir gölge ya da perde olup olmadığına dikkat edin.
• Görüşünüzdeki ışık yansımaları olup olmadığına dikkat edin.
• Belirtilerin süresine ve yoğunluğuna dikkat edin.
• Diğer gözünüzü de kapatıp aynı işlemleri tekrar edin.
Gözünüzde olan her yeni değişikliği doktorunuza rapor ediniz.


Retina yırtıkları genellikle gözün içinde bulunan vitreus sıvısının retina üzerinde bir çekiş oluşturması nedeniyle oluşur. Bu sıvı, çocuk gözünde yumurta akı kıvamındadır ve retina üzerinde doğru bir durumda bulunur. Zamanla vitreus incelir, yumurta akı kıvamından daha sıvı bir hale gelir ve retina üzerinden ayrılır. Buna arka vitreus ayrılması (AVD) denir.

AVD zararlı bir durum olup, gözde vitreusun içinde yüzen parlak kristallerin oluşmasına neden olur. Fakat bazı durumlarda retina üzerindeki bu çekiş, yırtığa neden olabilir. Retinal yırtıklar çeşitli retinal ayrılmalara yol açar ve retinanın alt kısmına doğru sızıntıya neden olur.

Retina Dekolmanı (Retina)

Retina hücreleri ile pigment tabakası ayrıldığında retina ayrılması gerçekleşmiş olur. Müdahale edilmezse görmeye büyük zararı olur. Acil ve dikkatli bir göz içi cerrahi müdahale gerekir. Genelde orta yaş ve üzeri insanlarda görülen bir rahatsızlıktır.

Üç çeşit retina dekolmanı (ayrılması) bulunur. En çok görülen tipinde, retinada bulunan görme hücrelerinin bulunduğu tabakada oluşan bir çatlaktan, retinanın alt kısmına bir sıvı sızıntısı olur ki bu da zamanla bu tabakanın retinadan ayrılmasına neden olur. Yüksek dereceli miyop hastalarında, bu tip bir cerrahi müdahale ya da ciddi bir göz yaralanması, böyle bir ayrılma için önemli riskler arasındadır. Miyop kişilerin gözleri daha hassas olur. Bunun nedeni de gözlerinin arka kısmıyla ön kısmı arasındaki mesafenin normalden daha uzun olmasıdır. Bu durum da retinanın daha ince ve kırılgan olmasına neden olur.

İkinci çok görülen tipte ise vitreus lifleri ya da yaralı dokuları retinada çekilmeye neden olur. Bu durum daha çok şeker hastalarında görülür.

Üçüncü tipte ise sıvının retina altında birikmesi, retinanın gözün arka duvarından ayrılmasına neden olur. Bu da gözde şişmelere ve kanamaya yol açar.


Belirtiler
• Işık çakmaları
• Dalgalı ve sulu bir görüntü
• Görüşü engelleyen perde
• Vitreusun içinde yüzen parlak kristal yağmurunun sonucu, görüşte spotlar ya da örümceğe benzer görüntüler belirmesi
• Aniden görmede azalma
Teşhis
Hastanın doktor muayenesi sırasında yukarıda belirtilerden bahsetmesi sonucunda retinal ayrılma şüphesi oluşur. Erken müdahale, görmenin geri gelmesi açısından büyük önem taşır.
Doktor, teşhis için oftalmoskoptan yararlanır. Doktor ilk olarak makulanın yapışık olup olmadığını araştırır. Çünkü makula, merkezi görmeden sorumludur. Makulanın yapışık ya da ayrık olmasına bağlı olarak bir cerrahi tip belirlenir ve operasyon sonrası hastanın fonksiyonel görme şansı oluşur.

Tedavi
Uygun müdahalenin hangisi olacağı, ayrılmanın yeri, tipi ve büyüklüğüne bağlı olarak retina ayrılmasının tedavisiyle ilgili birkaç yol bulunmaktadır.

Pnömatik Retinopeksi (PR) retinayı yerine yapıştırmanın yollarından birisidir. Göz lokal anesteziyle uyuşturulduktan sonra cerrah, vitreus boşluğuna küçük bir gaz kabarcığı enjekte eder. Bu kabarcık retina üzerinde baskı yapar ve bu baskı, retinanın tekrar yerine yapışmasını sağlar. Gazın enjekte edildiği yerin neresi olduğuna bağlı olarak cerrah, hastadan başını özel bir pozisyonda tutmasını isteyebilir.

Gaz kabarcığı 1-2 hafta içinde yavaşça emilir. Bundan sonra retinaya ek bir prosedür daha uygulanır. Bu uygulama, krio tedavisi (nitrojen oksit kullanarak retinayı dondurma) ya da lazer kullanılarak retinanın tekrar yerine yerleştirilmesidir. Her iki prosedür için de lokal anastezi uygulanır.

Retinal ayrılmaların bazılarında, ayrılmanın yeri ve boyutu nedeniyle en iyi tedavi yolu skleral çökertme olabilmektedir. Bu teknikte, ince bir sünger ya da silikon bant, retinanın yerine tekrar yapıştırılması amacıyla retina üzerine tutturulur. Vitreus sıvısını vitrektomi denilen ameliyatla göz dışına çıkardıktan sonra, cerrah genelde retina üzerine krio ya da lazer uygular. Bu yöntem gözün yapısında bir uzamaya yol açabileceğinden dolayı miyop oluşturabilir.

Nadir olarak ise başka çeşit retina ayrılması operasyonlarında retinayı tekrar yerine oturtmak için silikon yağ kullanılabilir. Vitreus sıvısı gözden çıkarılır ve silikon yağ ile değiştirilir. Yağ gözün içindeyken görmede bozukluk oluşur. Retinanın tekrar gözün arkasında bulunması gerektiği gibi, yerleştikten sonra ikinci bir ameliyatla da enjekte edilmiş yağın çıkarılması gerekir.